ترامپ به حکومت ایران تا ساعت هشت شب به وقت شرق آمریکا برای حصول توافق مهلت داده بود
ایران و آمریکا در نخستین ساعات بامداد چهارشنبه ۱۹ فروردین با آتشبس برای توقف جنگی که از نهم اسفند پارسال آغاز شده بود، موافقت کردند.
توافق برای این آتشبس کمتر از دو ساعت مانده به پایان مهلت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای حمله به زیرساختهای انرژی و ارتباطی ایران به دست آمد.
آتشبس در واپسین ساعات ضربالاجل ترامپ
آتشبس را نخستینبار دونالد ترامپ در پیامی در شبکهٔ اجتماعی تروثسوشال اعلام کرد.
پیش از او شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، بهعنوان یکی از میانجیها میان ایران و آمریکا از دونالد ترامپ خواسته بود ضربالاجل علیه ایران را دو هفته تمدید کند تا به دیپلماسی فرصت داده شود؛ او از ایران هم خواسته بود تنگهٔ هرمز را بازگشایی کند و همهٔ طرفها آتشبس موقت را رعایت کنند.
پس از اعلام این خواستهها، دونالد ترامپ اعلام کرد در پی گفتوگو با شهباز شریف و عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، با تعلیق حملهٔ نظامی به ایران برای مدت دو هفته موافقت کرده است.
او گفت این تصمیم مشروط به آن است که جمهوری اسلامی ایران با «بازگشایی کامل، فوری و امن» تنگهٔ هرمز موافقت کند و افزود این اقدام در قالب یک «آتشبس دوجانبه» انجام خواهد شد.
ترامپ تأکید کرد که ایالات متحده «به تمامی اهداف نظامی خود دست یافته و حتی از آنها فراتر رفته» و اکنون زمینه برای دستیابی به یک توافق صلح بلندمدت با ایران فراهم شده است.
رئیسجمهور آمریکا همچنین از دریافت یک پیشنهاد «۱۰ مادهای» از سوی ایران خبر داد و گفت این پیشنهاد میتواند مبنای عملی برای مذاکرات باشد. بهگفتۀ او، «تقریباً بر سر تمامی موارد اختلافی» میان دو طرف توافق حاصل شده و این مهلت دو هفتهای برای نهایی کردن توافق در نظر گرفته شده است.
ترامپ در پایان این تحول را گامی مهم در مسیر حلوفصل یکی از بحرانهای دیرینه و دستیابی به صلح در خاورمیانه توصیف کرد.
به دنبال انتشار این پیام، یک مقام بلندپایۀ کاخ سفید به شبکهٔ خبری سیانان گفت اسرائیل نیز بخشی از آتشبس دو هفتهای است که دونالد ترامپ اعلام کرد. بهگفتۀ این مقام آمریکایی، اسرائیل نیز موافقت کرده است که همزمان با ادامۀ مذاکرات، عملیات بمباران خود را به حالت تعلیق درآورد.
پس از آن شورای عالی امنیت ملی ایران در بیانیهای مدعی شد که ایالات متحده طرحی موسوم به «۱۰ مادهای» را پذیرفته و بر اساس آن، تعهداتی از جمله عدم حمله به ایران، رفع تحریمها و خروج نیروهای آمریکایی از منطقه مطرح شده است.
در این بیانیه گفته شده بود ایران کنترل تنگهٔ هرمز را حفظ خواهد کرد و موضوع غنیسازی هستهای نیز مورد پذیرش قرار گرفته است.
پس از آن، عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران، در پیامی به زبان انگلیسی در شبکهٔ ایکس نوشت:
«در پاسخ به درخواست برادرانهٔ نخستوزیر پاکستان و با توجه به درخواست آمریکا برای مذاکره دربارهٔ پیشنهادهای ۱۵ بندی آن کشور و اعلام رئیسجمهور آمریکا مبنی بر پذیرش کلیات پیشنهادهای ۱۰ بندی ایران بهعنوان مبنای مذاکره، بدینوسیله از طرف شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام میکنم:
چنانچه حملات به جمهوری اسلامی ایران متوقف شود، نیروهای مسلح قدرتمند ما نیز حملات دفاعی خود را متوقف میکنند. به مدت دو هفته تردد امن در تنگهٔ هرمز در هماهنگی با نیروهای مسلح ایران و با نظرداشت محدودیتهای فنی موجود مقدور خواهد بود.»
دقایقی پس از انتشار این بیانیۀ عباس عراقچی، دونالد ترامپ تصویری از این بیانیه را با این شرح کوتاه در شبکهٔ اجتماعی تروثسوشال منتشر کرد: «بیانیهٔ رسمی ایران.»
این اتفاقات در حالی رخ میداد که گزارشهایی از پرتاب موشک از ایران به سمت اسرائیل و کشورهای منطقه منتشر میشد و کاربران از شنیده شدن صدای جنگنده و مواردی از وقوع انفجار در برخی شهرهای ایران گزارش میدادند.
سقوط کمسابقهٔ قیمت نفت
در پی اعلام تعلیق دو هفتهای حملات به ایران، قیمت نفت آمریکا طی بامداد چهارشنبه بهطور قابلتوجهی به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه سقوط کرد.
بنابر گزارشها، قیمت نفت برنت، شاخص جهانی، حدود ۱۶ درصد کاهش یافت و به ۹۳.۳۸ دلار در هر بشکه رسید. این بزرگترین سقوط یکروزهٔ قیمت نفت از زمان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ به شمار میرود؛ هرچند پیش از شروع جنگ قیمت نفت در محدودهٔ ۷۳ دلار معامله میشد.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان که میانجیگری مذاکرات را بر عهده داشته است، بامداد چهارشنبه گفت که آتشبس از همین لحظه اجرایی است.
او با استقبال از این تصمیم، از نمایندگان آمریکا و ایران دعوت کرد تا روز جمعه ۲۱ فروردین (۱۰ آوریل)، در اسلامآباد حضور یابند و «برای دستیابی به توافقی نهایی جهت حلوفصل تمام اختلافات، بیشتر مذاکره کنند».
همزمان با ادامهٔ گمانهزنیها دربارهٔ چگونگی اعمال آتشبس، دونالد ترامپ در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه گفت که ایالات متحده پس از موافقت با یک توافق آتشبس دو هفتهای با ایران، به یک «پیروزی مطلق و تمامعیار» دست یافته است.
او از پاسخ به این پرسش که آیا در صورت از هم پاشیدن توافق، به تهدیدهای پیشین خود مبنی بر ویران کردن پلها و نیروگاههای ایران بازخواهد گشت یا خیر، خودداری کرد و تنها گفت:
«باید منتظر بمانید و ببینید.»
با این حال، ترامپ تأکید کرد که بر پایهٔ این توافق، موضوع اورانیوم غنیشدهٔ ایران «به بهترین شکل حلوفصل» خواهد شد.
متعاقب این اظهارات، نخستوزیر اسرائیل اعلام کرد از تصمیم دونالد ترامپ برای تعلیق دو هفتهای بمباران ایران در چارچوب یک توافق آتشبس حمایت میکند، مشروط بر آنکه تهران تنگهٔ مهم هرمز را بازگشایی و تمامی حملات علیه آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه را متوقف کند.
در بیانیهٔ دفتر نخستوزیر اسرائیل تأکید شد:
«اسرائیل همچنین از تلاش آمریکا برای اطمینان از اینکه ایران دیگر تهدیدی هستهای، موشکی و تروریستی برای آمریکا، اسرائیل، همسایگان عرب ایران و جهان نباشد، حمایت میکند.»
بهنوشتهٔ رسانههای اسرائیلی، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز چهارشنبه اعلام کرد این کشور از تصمیم دونالد ترامپ برای تعلیق دو هفتهای حملات به ایران حمایت میکند، اما تأکید کرد که این آتشبس شامل لبنان نمیشود.
این اظهارات دربارهٔ موضوع لبنان در حالی بیان شد که نخستوزیر پاکستان گفته بود آتشبس در همهٔ جبههها از جمله لبنان هم اعمال خواهد شد.
همزمان با گزارش رسانههای رسمی ایران در پذیرش کلیات خواستههای جمهوری اسلامی از سوی آمریکا در اعمال آتشبس، دونالد ترامپ، صبح چهارشنبه اعلام کرد آمریکا برای «مدیریت ترافیک انباشتهشده در تنگهٔ هرمز کمک خواهد کرد و اقدامات مثبت زیادی انجام خواهد شد.»
رئیسجمهور آمریکا، با انتشار پیامی در شبکهٔ اجتماعی تروثسوشال، اعلام آتشبس را «روزی بزرگ برای صلح جهانی» خواند و نوشت:
«ایران میخواهد این اتفاق بیفتد، آنها بهاندازهٔ کافی خسته شدهاند. دیگران هم همینطور.»
آقای ترامپ در ادامهٔ پیامش از کمک ایالات متحده به مدیریت ازدحام ترافیک کشتیها در تنگهٔ هرمز خبر داد و افزود:
«اقدامات مثبت زیادی انجام خواهد شد! پول زیادی به دست خواهد آمد. ایران میتواند روند بازسازی را آغاز کند.»
او در عین حال تأکید کرد که آمریکا انواع مختلفی از تدارکات را فراهم خواهد کرد و در منطقه حضور خواهد داشت تا مطمئن حاصل شود که همهچیز بهخوبی پیش میرود.
توافق آتشبس میان طرفهای مختلف درگیری در جنگ در حالی اعمال شد که ایران در طول این جنگ بیش از ۱۹۰۰ موشک و نزدیک به پنج هزار پهپاد به کشورهای مختلف شلیک کرد. در سوی مقابل، آمریکا و اسرائیل نیز شمار بسیاری از کشتیها و هواپیماها و تسیسات آفندی و پدافندی ایران را هدف قرار دادند و دهها مقام ارشد سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی از جمله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را کشتند.
حکومت ایران شمار دقیق کشتهشدگان در این جنگ را اعلام نکرده، اما هرانا، ارگان فعالان حقوق بشر ایران مستقر در آمریکا، از کشته شدن دستکم ۳۶۳۶ نفر شامل ۱۷۰۱ نفر غیرنظامی از جمله ۲۵۴ کودک خبر داده است.
رادیو فردا بهطور مستقل نمیتواند این آمار را تأیید کند، ضمن آنکه قطع اینترنت از روز آغاز جنگ که همچنان نیز ادامه دارد، باعث شده دسترسی به اطلاعات بسیار دشوار شود.
اسرائیل تاکنون از مرگ ۲۵ نفر از شهروندان این کشور در حملات موشکی ایران خبر داده و گفته است بیش از ۷ هزار و ۶۰۰ نفر نیز در این حملات مجروح شدند.
ارتش آمریکا نیز از مرگ ۱۳ نفر از نظامیان این کشور در جنگ اخیر و مجروح شدن بیش از ۳۰۰ نفر دیگر خبر داده است.
Radiofarda
