گمانهزنیهای بسیاری درباره سفر فوری نخستوزیر اسرائیل به آمریکا، در شرایطی که تهران و واشنگتن در آستانه دور جدید گفتوگوهای خود هستند، مطرح شده است. هدف نتانیاهو از این سفر چیست؟ گفتوگو با مئیر جاودانفر و منشه امیر.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز سهشنبه ۲۱ بهمن (۱۰ فوریه) به واشنگتن میرود تا به گفته برخی منابع مطلع، رئیس جمهوری آمریکا را به گسترش دامنه موضوعات گفتوگوها با ایران ترغیب کند. قرار است دور دوم گفتوگوهایی که هفته گذشته در بحبوحه افزایش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه از سر گرفته شد، به گفته طرفین، به زودی برگزار شود.
روزنامه اسرائیلی "یدیعوت آخرونوت" گزارش داده است که نتانیاهو قصد دارد اطلاعاتی را در مورد برنامه موشکی ایران به ترامپ ارائه کند.
خواست اسرائیل در رابطه با ایران روشن است: توقف کامل غنیسازی اورانیوم، کاهش برد موشکهای بالستیک و توقف حمایت از گروههای شبهنظامی نیابتی در منطقه. به نظر میرسد پس از دیدارهای اخیر نتانیاهو با نمایندگان ترامپ، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، او به این نتیجه رسیده که گفتوگوی مستقیم با ترامپ ضروری است.
این در شرایطی است که ایران همواره این خواستهها را رد کرده و گفته است که در ازای لغو تحریمها، تنها برخی محدودیتها را بر برنامه هستهای خود میپذیرد.
به باور شماری از تحلیلگران در رویکرد دو کشور نسبت به ایران همچنان اختلافاتی وجود دارد؛ اسرائیل طرفدار یک اولتیماتوم سریع است، در حالی که آمریکاییها درباره گزینههای پیش رو انعطافپذیرتر هستند.
علاوه بر این، به نظر میرسد هدف استراتژیک اسرائیل بیشتر سرنگونی جمهوری اسلامی باشد، در حالی که واشنگتن ممکن است به تضعیف رژیم هم راضی شود. نقش کشورهای حاشیه خلیج فارس و ترکیه نیز محل مناقشه است. اسرائیل دخالت این کشورها را تهدید میداند، در حالی که آمریکاییها مواضع آنها را در نظر میگیرند.
در هفتههای اخیر بارها اخباری از تلاش سران این کشورها برای کاهش تنش و بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره منتشر شده است.
مئیر جاودانفر، تحلیلگر مسائل اسرائیل، در گفتوگو با دویچه وله فارسی تصویر بزرگتری از ماجرا ترسیم میکند و این سفر را تنها محدود به موضوع ایران نمیداند. او میگوید ارتقاء کارزار انتخاباتی برای نتانیاهو یکی از بزرگترین اهداف او برای سفر به آمریکا است: «برای نتانیاهو مهم است که بیشتر با ترامپ ملاقات داشته باشد و بیشتر عکس بگیرد، چون امسال در اسرائیل انتخابات خواهیم داشت و نتانیاهو اکنون در اسرائیل تحت تعقیب قضایی است. به ویژه از سوی مطبوعات اسرائیل تحت فشار است، به این دلیل که نمیخواهد مسئولیت فاجعه هفت اکتبر ۲۰۲۳ را بپذیرد.»
جاودانفر با اشاره به اینکه مشخص نیست آمریکاییها به چه توافقی با ایران رسیدهاند، میگوید: «البته نتانیاهو قصد دارد درباره ایران با آمریکا مشورت کند. اما باید ببینیم ترامپ چه تصمیمی خواهد گرفت.»
این تحلیلگر مسائل اسرائیل موضوع "شورای صلح" ترامپ برای غزه را دلیلی دیگر برای سفر نخستوزیر اسرائیل برمیشمرد که ممکن است برای او در داخل اسرائیل ضرر داشته باشد، چون رقبای او میتوانند نتانیاهو را متهم به همکاری برای بازسازی غزه کنند. به باور او، به همین دلیل برای دور کردن تمرکز از چنین موضوعی، نتانیاهو هدف سفرش را گفتوگو درباره ایران عنوان میکند.
منشه امیر، روزنامهنگار ایرانیتبار اسرائیلی و کارشناس امور خاورمیانه، نیز به دویچه وله فارسی میگوید که سفر نتانیاهو برای متقاعد کردن ترامپ در مورد زیانبار بودن وقتکشی و مذاکره و لزوم اقدام هرچه سریعتر است، زیرا جمهوری اسلامی به سرعت مشغول ترمیم آسیبهای واردشده ازجنگ ۱۲ روزه است.
او دومین علت را نگرانی اسرائیل از تمرکز آمریکا بر مسئله هستهای و فراموش کردن موضوعات دیگر میداند: «فاصله بین ایران تا اسرائیل ۱۲۰۰ کیلومتر است و فاصله ایران تا آمریکا ۱۲ هزار کیلومتر. بنابراین اسرائیل در معرض خطر جدی موشکهای ایران قرار دارد که روز به روز هم در حال پیشرفتهتر شدن هستند.»
به گفته منشه امیر، از دیدگاه اسرائیل موضوع موشکهای جمهوری اسلامی فوریت دارد و باید هرچه زودتر حکومت ایران را به زانو درآورد و برد موشکهایش را به ۴۵۰ کیلومتر محدود کرد؛ چیزی که تهران قاطعانه با آن مخالفت کرده است.
این روزنامهنگار ایرانیتبار اسرائیلی میافزاید: «اسرائیل بیش از پیش به این نتیجه رسیده که سر اژدها در تهران است و بدون فروپاشی رژیم، فتنهگریها ادامه خواهد یافت. بنابراین هدف باید برانداختن رژیم و کمک به مردم ایران باشد؛ آنهم در شرایطی که دهها هزار نفر از آنان به دست حکومت کشته شدهاند.»
منشه امیر معتقد است در وضعیت تنفر مردم از حکومت، فروپاشی اقتصادی، از دست دادن نیروهای نیابتی، این بهترین فرصت است که با یک شیوه عاقلانه بتوان به مردم ایران کمک کرد تا حکومت فعلی را براندازند.
این کارشناس امور خاورمیانه میگوید: «لازم است در جنگ آینده در کنار نابودکردن کارخانههای تولید موشکهای بالستیک، تمام مراکز نیروهای سرکوبگر همچون سپاه، بسیج، ناجا، واجا، قرارگاه ثارالله و... نابود شوند و با استفاده از جنگ سایبری، ارتباطات بیسیم حکومت را قطع کنند تا ارتباط نیروهای سرکوب با مرکز قطع شود و در شرایطی که نمیدانند از که دستور بگیرند، عقبنشینی کنند و این مقدمه پیروزی ملت ایران خواهد بود.»
احتمال تکرار سناریوی جنگ ۱۲روزه
برخی تحلیلگران و ناظران شرایط کنونی را با پیش از حمله اسرائیل در خرداد ۱۴۰۴ که ایران و آمریکا مشغول گفتوگو بودند، مقایسه میکنند و استدلال میآورند که تکرار یک سناریوی اینچنینی دور از ذهن نیست.
به باور آنان، اسرائیل فرصتی تاریخی دارد و به خوبی میداند که ماندن جمهوری اسلامی در قدرت یعنی تهدید دائمی برای موجودیت این کشور.منشه امیر بر این باور است که اگر ترامپ به شیوه خرداد ۱۴۰۴ عمل کند، احتمال چراغ سبز به اسرائیل برای شروع حمله وجود دارد: «اگر دو سه روز ابتدایی حمله اسرائیل موفقیتآمیز و درخشان باشد، ترامپ به این جنگ خواهد پیوست و احتمال دارد که بتوان کار این حکومت را یکسره کرد.»
این کارشناس امور خاورمیانه با اشاره به خروج آمریکا از برجام در دور اول ریاست جمهوری ترامپ، دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا را نامحتمل میداند.
DW
